Contactlenzen zijn voor miljoenen mensen een praktische oplossing om scherp te zien zonder bril. Ze zijn klein, comfortabel en gemakkelijk in gebruik. Toch is er ook een minder zichtbare keerzijde: contactlenzen en hun verpakkingen zorgen voor afval dat niet altijd op de juiste manier wordt verwerkt. Maar hoe groot is dat probleem precies? En kun je contactlenzen gebruiken zonder onnodige schade aan het milieu te veroorzaken?

In deze blog ontdek je welke impact contactlenzen hebben op het milieu en hoe je met enkele eenvoudige gewoontes bewuster kunt omgaan met je lenzen.

1. Waaruit bestaan contactlenzen?

Om te begrijpen waarom contactlenzen een milieuprobleem kunnen vormen, is het nuttig om te kijken naar de materialen waarvan ze gemaakt zijn.

De meeste moderne contactlenzen bestaan uit speciale kunststoffen, vaak in combinatie met andere polymeren en water. Deze materialen zorgen ervoor dat de lenzen flexibel zijn, comfortabel aanvoelen en voldoende zuurstof doorlaten naar het hoornvlies.

Die eigenschappen zijn belangrijk voor de gezondheid van je ogen, maar brengen ook uitdagingen met zich mee voor de afvalverwerking. Contactlenzen zijn klein en flexibel en bestaan uit materialen die niet zomaar biologisch afbreekbaar zijn.

Wanneer lenzen na gebruik worden weggegooid, komen ze doorgaans terecht bij het restafval. Daar kunnen ze lang aanwezig blijven voordat ze verder worden afgebroken. Het precieze tempo hangt af van het materiaal en de omstandigheden waarin het afval terechtkomt.

Het probleem zit dus niet alleen in de hoeveelheid afval, maar ook in de eigenschappen van de materialen en de manier waarop we ermee omgaan.

2. Kunnen contactlenzen bijdragen aan microplasticvervuiling?

Een belangrijk aandachtspunt is de mogelijke bijdrage van contactlenzen aan microplasticvervuiling. Microplastics zijn kleine plasticdeeltjes die onder meer ontstaan wanneer grotere kunststofproducten geleidelijk uiteenvallen.

Contactlenzen kunnen tijdens het gebruik, de afvalverwerking of na een verkeerde verwijdering in het milieu terechtkomen. Daar kunnen ze na verloop van tijd veranderen of uiteenvallen in kleinere deeltjes.

Vooral wanneer contactlenzen via de gootsteen of het toilet worden weggespoeld, bestaat het risico dat ze in het afvalwatersysteem belanden. Waterzuiveringsinstallaties kunnen veel verontreinigingen verwijderen, maar niet alle materialen worden volledig tegengehouden. Een deel kan daardoor uiteindelijk in het aquatische milieu terechtkomen.

De precieze bijdrage van contactlenzen aan de totale hoeveelheid microplastics in het milieu is moeilijk vast te stellen. Contactlenzen zijn slechts één mogelijke bron van kunststofvervuiling. Het is daarom belangrijk om het probleem niet te overdrijven, maar wel serieus te nemen.

Wat kun je zelf doen? Gooi gebruikte contactlenzen altijd bij het restafval en spoel ze nooit door de gootsteen of het toilet. Zo verklein je de kans dat ze in het afvalwatersysteem terechtkomen.

3. Ook de verpakking zorgt voor afval

Niet alleen de lenzen zelf verdienen aandacht. Ook de verpakkingen dragen bij aan de ecologische voetafdruk van contactlenzen.

Veel contactlenzen worden afzonderlijk verpakt in kleine blisterverpakkingen. Die bestaan vaak uit kunststof met een dunne aluminiumfolie. Daarnaast heb je de kartonnen doosjes waarin de lenzen worden geleverd en de plastic flessen met lenzenvloeistof.

Hoewel karton doorgaans goed recycleerbaar is, zijn kleine samengestelde verpakkingen moeilijker te verwerken. Het kunststof bakje en de aluminiumfolie moeten vaak van elkaar worden gescheiden, wat niet overal eenvoudig mogelijk is.

Ook de lenzenvloeistof brengt verpakkingsafval met zich mee. De flessen zijn meestal van kunststof en moeten regelmatig worden vervangen.

Je kunt deze afvalstroom beperken door:

• Kartonnen doosjes bij het papier en karton te sorteren, als ze schoon en geschikt zijn voor die afvalstroom.
• Verpakkingen volgens de plaatselijke afvalregels weg te gooien.
• Te controleren of er in jouw omgeving een inzamelprogramma bestaat voor contactlensverpakkingen.
• Alleen de hoeveelheid lenzenvloeistof te gebruiken die nodig is volgens de gebruiksinstructies.

Gooi blisterverpakkingen niet automatisch bij het PMD-afval. De correcte sortering kan verschillen naargelang de plaatselijke afvalregels en de samenstelling van de verpakking.

4. Zijn daglenzen slechter voor het milieu dan herbruikbare lenzen?

Dit is een veelgestelde vraag. Daglenzen worden na één dag weggegooid, terwijl maandlenzen gedurende een langere periode worden gebruikt. Op het eerste gezicht lijken herbruikbare lenzen daardoor de milieuvriendelijkere keuze.

Toch is het antwoord niet zo eenvoudig.

Daglenzen veroorzaken vaker afval van de lenzen zelf en hun individuele verpakkingen. Bij herbruikbare lenzen kan het materiaalgebruik per gebruik lager liggen, maar je hebt ook lenzenvloeistof, een lenzendoosje en regelmatig nieuwe accessoires nodig.

De totale milieu-impact hangt onder meer af van de materialen, de productie, het transport, de verpakking en de hoeveelheid verzorgingsproducten die je gebruikt. Ook de manier waarop je je lenzen onderhoudt, speelt een rol.

Daarom kun je niet zonder meer zeggen dat daglenzen altijd slechter zijn dan maandlenzen. Voor een eerlijke vergelijking moet je naar de volledige levenscyclus kijken.

Bovendien zijn niet alle lenzen geschikt voor iedereen. Je ooggezondheid, voorschrift en persoonlijke situatie bepalen mee welk type contactlens verantwoord is.

Wil je overstappen naar herbruikbare lenzen om afval te verminderen? Bespreek dit dan met je optometrist of oogarts. Kies niet uitsluitend op basis van milieuoverwegingen als een ander type lens beter geschikt is voor je ogen.

5. Bestaan er milieuvriendelijkere contactlenzen?

De belangstelling voor duurzamere contactlenzen groeit. Fabrikanten kunnen de milieu-impact onder meer proberen te beperken door efficiënter te produceren, minder verpakkingsmateriaal te gebruiken en de recycleerbaarheid van verpakkingen te verbeteren.

Toch is het belangrijk om kritisch te blijven bij claims zoals eco-friendly, groen of duurzaam. Een verpakking met minder plastic maakt een product niet automatisch in zijn geheel milieuvriendelijk.

Let bij het vergelijken van producten bijvoorbeeld op de hoeveelheid verpakkingsmateriaal, de mogelijkheden om materialen te recycleren en de transparantie van de fabrikant over de productie.

Ook inzamel- en recyclageprogramma’s kunnen een verschil maken. Sommige initiatieven richten zich op contactlenzen, blisterverpakkingen of lenzenvloeistofflessen. De beschikbaarheid en voorwaarden verschillen per merk en regio.

Controleer daarom altijd of een inzamelpunt daadwerkelijk jouw type contactlenzen en verpakking accepteert. Ga er niet van uit dat gebruikte lenzen via de gewone recyclage kunnen worden verwerkt.

6. Zeven tips om de milieu-impact van contactlenzen te beperken

Je hoeft niet meteen te stoppen met het dragen van contactlenzen om bewuster met het milieu om te gaan. Met deze praktische tips kun je al een verschil maken.

1. Gooi lenzen bij het restafval. Spoel ze nooit door de gootsteen of het toilet.

2. Sorteer verpakkingen correct. Volg de lokale afvalregels voor karton, plastic flessen, blisterverpakkingen en aluminiumfolie.

3. Gebruik je lenzen volgens de voorschriften. Draag daglenzen niet langer dan toegestaan en overschrijd de aanbevolen gebruiksduur van herbruikbare lenzen niet.

4. Verspil geen lenzenvloeistof. Gebruik de aanbevolen hoeveelheid en volg de instructies voor het reinigen en bewaren van je lenzen.

5. Onderzoek inzamelmogelijkheden. Informeer bij je opticien of fabrikant naar eventuele terugname- of recyclageprogramma’s.

6. Koop bewust. Vergelijk producten niet alleen op prijs, maar kijk ook naar verpakkingen en informatie over de milieu-impact.

7. Bescherm je ogen. Gebruik geen lenzen opnieuw wanneer ze bedoeld zijn voor eenmalig gebruik en vervang je lenzen en lenzendoosje volgens de professionele aanbevelingen.

Een duurzame keuze mag nooit ten koste gaan van je ooggezondheid. Slechte hygiëne of het te lang dragen van contactlenzen kan leiden tot irritatie, infecties en andere oogproblemen.

Conclusie: kleine lenzen, een groter milieuvraagstuk

Zorgen contactlenzen voor een afvalprobleem? Ja, ze dragen bij aan kunststofafval en kunnen bij een verkeerde verwijdering in het afvalwatersysteem en uiteindelijk in het milieu terechtkomen. Daarnaast zorgen de blisterverpakkingen en flessen lenzenvloeistof voor extra afval.

Hoe groot de totale impact is, hangt af van het type lens, de productie, de verpakking en de afvalverwerking. Er bestaat dus niet één oplossing die voor iedereen de beste is.

Gelukkig kun je zelf bewuste keuzes maken. Door contactlenzen correct weg te gooien, verpakkingen goed te sorteren en je lenzen veilig te gebruiken, beperk je onnodige milieubelasting. Bespreek eventuele alternatieven met je oogzorgprofessional en laat je ooggezondheid altijd voorgaan.

Ook kleine producten verdienen aandacht als we samen willen werken aan minder afval en een schoner milieu.