Microplastics zijn piepkleine plasticdeeltjes en vezels die kleiner zijn dan 5 millimeter. Ze ontstaan onder meer wanneer synthetische kledingstukken — zoals kleding gemaakt van polyester, acryl, nylon of fleece — worden gewassen.

Wanneer synthetische kledingstukken in de trommel van een wasmachine langs elkaar bewegen, breken er door de voortdurende wrijving piepkleine plasticdeeltjes en vezels af. Deze microvezels spoelen samen met het afvalwater weg. Omdat ze zo ontzettend klein zijn, kunnen de filters in gewone wasmachines en zelfs bij de gemeentelijke waterzuiveringsinstallaties ze niet allemaal opvangen. Hierdoor komen ze uiteindelijk onbelemmerd terecht in rivieren, meren en oceanen.

Hoewel microplastics in zee ook afkomstig zijn van andere bronnen (zoals de slijtage van autobanden en zwerfafval van plastic verpakkingen), levert kleding een van de grootste bijdragen aan dit hardnekkige probleem.

Waarom zijn microplastics uit kleding zo schadelijk?

Het probleem met microvezels stopt niet bij het feit dat ze in het water drijven. Inmiddels komen ze voor in complete watersystemen, ijsbergen, vissen en marien leven. Ze worden gegeten door plankton, kleine vissen en schaaldieren, waardoor ze geleidelijk aan opklimmen in de voedselketen — tot ze uiteindelijk ook op ons eigen bord belanden.

Bovendien bevatten deze synthetische vezels vaak chemische toevoegingen en verfstoffen die giftig zijn voor de dieren die ze onbedoeld binnenkrijgen. Microplastics werken in het water bovendien als een magneet voor andere schadelijke stoffen en zware metalen. Dat is erg fijn als je een warm fleecejasje zoekt dat tien jaar meegaat, maar een stuk minder prettig als de losgelaten vezels van datzelfde jasje nog honderden jaren in het mariene ecosysteem blijven rondzwerven.

De ene stof is de andere niet: Acryl als koploper

Niet elke synthetische stof laat evenveel vezels los. Uit onderzoek blijkt dat acryl de absolute koploper is als het gaat om vezelverlies. Acryl geeft tijdens een wasbeurt tot wel 1,5 keer meer vezels af dan polyester en zelfs 5 keer meer dan een polyester-katoenmix.

Daarnaast speelt ook het gekozen wasprogramma een opvallende rol: bij een fijne was of een programma voor tere weefsels komen er vaak méér microvezels vrij dan bij een standaard wasprogramma. Dit komt doordat er bij deze voorzichtigere programma’s doorgaans meer water wordt gebruikt, en een groter watervolume duwt juist meer losse vezels uit de stof.

Wat kun jij doen om de uitstoot te temmen?

Het goede nieuws is dat je niet meteen je hele kledingkast hoeft weg te gooien. Met de volgende praktische tips kun je het aantal microplastics dat via jouw wasmachine in het afvalwater belandt aanzienlijk beperken:

1. Gebruik een speciale waszak of wasbal

Er bestaan tegenwoordig handige hulpmiddelen die speciaal zijn ontworpen om microplastics op te vangen. Een bekend voorbeeld is een microplastic opvang-waszak (zoals de Guppyfriend) of een speciale wasbal (zoals de Cora Ball).

• Waszakken: Deze zakken zijn gemaakt van een zeer fijnmazige stof die voorkomt dat microvezels erdoorheen spoelen. Na het wassen kun je de verzamelde pluisjes eenvoudig met de hand uit de hoeken van de zak verwijderen en bij het restafval gooien.
• Wasballen: Deze bewegen mee in de trommel en haken de losgekomen vezels vast voordat ze met het water kunnen wegspoelen.

2. Kies voor natuurlijke materialen

Als je nieuwe kleding koopt, kies dan zo veel mogelijk voor natuurlijke materialen zoals:

• Biologisch katoen
• Linnen
• Hennep
• Wol
• Lyocell (Tencel)

Natuurlijke vezels breken in de natuur biologisch af en laten geen blijvende plasticdeeltjes achter in het milieu.

3. Was je kleding minder vaak

Veel kledingstukken worden uit gewoonte gewassen na één keer dragen, terwijl ze eigenlijk nog helemaal niet vies zijn. Kleding minder vaak wassen is een van de effectiefste manieren om vezelslijtage te verminderen. Laat synthetische kleding, truien of fleecejassen liever een nachtje buiten luchten of fris ze op met een textielspray. Dit is niet alleen beter voor het milieu, maar zorgt er ook voor dat je kleding veel langer meegaat.

4. Was met een volle trommel en op lage temperatuur

Was je kleding in een goed gevulde machine. Als de trommel vol is, is er minder onderlinge wrijving tussen de kledingstukken, waardoor er aantoonbaar minder vezels losraken. Was daarnaast bij voorkeur op een lagere temperatuur (zoals 20°C of 30°C). Koud wassen beschermt de kledingstructuur en vermindert de afgifte van microplastics. Sla de droogtrommel bovendien zo vaak mogelijk over en laat je kleding aan de lucht drogen.

5. Installeer een microplasticfilter op je wasmachine

Ben je toe aan een nieuwe wasmachine? Kies dan voor een model met een ingebouwde microplasticfilter. Diverse fabrikanten rusten hun nieuwere toestellen tegenwoordig standaard uit met zulke filters. Heb je een bestaande wasmachine die nog prima werkt? Dan kun je ook een los extern microplasticfilter aanschaffen en dit eenvoudig op de afvoerslang van je huidige machine monteren.

Conclusie: Kleine aanpassingen, groot verschil

In één enkele wasbeurt van synthetische kleding kunnen meer dan 700.000 microvezels vrijkomen. Dat klinkt als een schrikbarend getal, maar het geeft direct aan hoeveel impact je kunt maken door bewuster te wassen.

Door minder vaak te wassen, te kiezen voor natuurlijke stoffen en gebruik te maken van opvangzakken of filters, voorkom je dat jouw kleding bijdraagt aan de plastic soep in onze oceanen. Zo beschermen we samen het onderwaterleven en bouwen we aan een schonere toekomst!