Een koffie onderweg halen is voor veel mensen een dagelijks ritueel. Toch zorgt iedere meeneemkoffie ook voor afval wanneer je een wegwerpbeker gebruikt. Een herbruikbare koffiebeker lijkt daarom een logische duurzame keuze. Maar is een herbruikbare koffiebeker echt beter voor het milieu dan een wegwerpbeker?
Het antwoord is iets ingewikkelder dan alleen “herbruikbaar is altijd beter”. Het materiaal van de beker, hoe vaak je hem gebruikt en vooral hoe je hem schoonmaakt, spelen allemaal een rol.
Hoe duurzaam is een herbruikbare koffiebeker?
Een herbruikbare beker moet eerst worden geproduceerd voordat je hem kunt gebruiken. Daarbij zijn grondstoffen en energie nodig. Een beker van kunststof, roestvrij staal, glas of een ander materiaal heeft dus al een bepaalde milieu-impact voordat je er je eerste koffie uit drinkt.
Een wegwerpbeker wordt daarentegen meestal maar één keer gebruikt. Bij een herbruikbare beker wordt de milieubelasting van de productie verdeeld over alle keren dat je hem gebruikt.
Hoe vaker je dezelfde beker gebruikt, hoe meer voordeel het hergebruik kan opleveren. Uit een studie van Eunomia naar herbruikbare systemen voor takeawayverpakkingen blijkt bijvoorbeeld dat een herbruikbare beker in een efficiënt retoursysteem al na ongeveer zes keer gebruiken het klimaatimpactniveau van eenmalige bekers kan evenaren.
Dat betekent niet dat iedere herbruikbare beker na zes keer automatisch duurzamer is. De uitkomst hangt af van onder andere het materiaal, de productie, het wassen en het gebruikte energiesysteem.
Het wassen van je koffiebeker
Een belangrijk onderdeel van de milieu-impact van een herbruikbare koffiebeker is het schoonmaken. Een beker die na ieder gebruik uitgebreid met warm water wordt gewassen, vraagt namelijk energie en water.
Daarom is het belangrijk om niet alleen naar de productie van een beker te kijken. Bij een levenscyclusanalyse wordt gekeken naar de verschillende fases van een product: van grondstoffen en productie tot gebruik, schoonmaak en uiteindelijk afvalverwerking.
Bij professionele herbruikbare systemen kan het wassen centraal worden georganiseerd. De bekers worden dan verzameld, professioneel gereinigd en opnieuw verdeeld. Onderzoek laat zien dat dergelijke goed georganiseerde systemen het potentieel hebben om de uitstoot van broeikasgassen te verlagen ten opzichte van wegwerpverpakkingen.
Hoe vaak moet je een herbruikbare beker gebruiken?
Een van de eenvoudigste manieren om een herbruikbare beker duurzamer te maken, is hem zo vaak mogelijk gebruiken.
Als je een beker koopt en hem slechts enkele keren gebruikt voordat hij in een kast verdwijnt, worden de grondstoffen en energie die nodig waren voor de productie maar beperkt benut. Een beker die jarenlang meegaat en honderden keren wordt gebruikt, heeft een heel andere impact per gebruik.
Daarom is het vaak verstandiger om één goede beker te gebruiken die je al hebt, dan telkens een nieuwe “duurzame” beker te kopen.
Is een wegwerpbeker echt altijd slechter?
Wegwerpbekers hebben als voordeel dat ze niet na ieder gebruik hoeven te worden gewassen. Toch ontstaat er bij ieder kopje opnieuw afval en zijn er telkens nieuwe grondstoffen nodig voor de productie.
Het grote verschil met hergebruik is dat je bij een wegwerpbeker steeds opnieuw begint: produceren, gebruiken en weggooien. Bij een herbruikbare beker worden de productiekosten en grondstoffen over meerdere gebruiksmomenten verdeeld.
Daarbij is ook het materiaal van de wegwerpbeker relevant. Papier, kunststof, coatings en dekselmaterialen hebben allemaal hun eigen milieu-impact.
Zo maak je je koffiebeker duurzamer
Wil je de milieu-impact van je koffie onderweg beperken? Dan helpen deze eenvoudige tips:
- Gebruik je beker zo vaak mogelijk.
- Koop niet steeds een nieuwe herbruikbare beker als je er al één hebt.
- Kies een stevige beker die lang meegaat.
- Was de beker efficiënt en vermijd onnodig heet of langdurig wassen.
- Laat een herbruikbare beker niet ongebruikt in de kast staan.
- Kies waar mogelijk voor een systeem waarin bekers worden ingezameld, gewassen en opnieuw gebruikt.
Conclusie: herbruikbaar of wegwerp?
Zijn herbruikbare koffiebekers groener dan wegwerpbekers? In veel situaties kan hergebruik een lagere milieu-impact hebben, maar het resultaat hangt af van de hele levenscyclus van de beker.
Vooral langdurig hergebruik en efficiënt wassen zijn belangrijk. Onderzoek naar herbruikbare takeawayverpakkingen laat zien dat een goed georganiseerd hergebruiksysteem duidelijke klimaatvoordelen kan bieden ten opzichte van eenmalige verpakkingen.
De meest duurzame koffiebeker is uiteindelijk niet per se de beker met het mooiste duurzame label, maar vooral de beker die je lang gebruikt, goed onderhoudt en niet onnodig vervangt.