Menstrueren is voor veel mensen een maandelijks terugkerend onderdeel van het leven. En hoewel je menstruatie zelf natuurlijk is, zijn de producten die we ervoor gebruiken dat niet altijd. Wegwerpmaandverband, tampons en inlegkruisjes zorgen iedere maand opnieuw voor afval. Gelukkig zijn er steeds meer mogelijkheden om op een ecologische manier met menstruatie om te gaan, zonder dat je hoeft in te leveren op comfort of gemak.

Van menstruatiecups en menstruatieondergoed tot wasbaar maandverband: er is voor vrijwel iedereen een duurzaam alternatief. Maar wat zijn de mogelijkheden en hoe kies je wat bij jou past?

Waarom kiezen voor een duurzame menstruatie?

Traditionele menstruatieproducten zijn meestal bedoeld voor eenmalig gebruik. Na enkele uren worden een tampon of maandverband weggegooid. Wanneer je bedenkt dat iemand gemiddeld honderden menstruaties heeft gedurende het leven, kan de hoeveelheid afval flink oplopen.

Door te kiezen voor herbruikbare menstruatieproducten kun je die afvalberg aanzienlijk verkleinen. Bovendien hoef je minder vaak nieuwe producten te kopen. Een menstruatiecup, menstruatiedisc of goed menstruatieondergoed kan namelijk meerdere jaren meegaan wanneer je het op de juiste manier gebruikt en verzorgt.

Duurzaam menstrueren draait echter niet alleen om afval. Het gaat ook om bewust omgaan met de materialen die je gebruikt, de levensduur van producten en de manier waarop je ze wast en onderhoudt.

1. Probeer menstruatieondergoed

Een van de laagdrempeligste duurzame alternatieven is menstruatieondergoed. Dit ziet eruit en voelt grotendeels als gewoon ondergoed, maar heeft een absorberende laag die menstruatievocht opvangt.

Menstruatieondergoed is verkrijgbaar in verschillende modellen en absorptieniveaus. Je kunt het daardoor gebruiken op lichte én zwaardere dagen. Sommige mensen gebruiken het als vervanging voor tampons of maandverband, terwijl anderen het juist combineren met een ander menstruatieproduct.

Een groot voordeel is het comfort: je hoeft gedurende de dag geen nieuw product in te brengen of weg te gooien. Na gebruik spoel je het ondergoed uit en was je het volgens de wasvoorschriften.

2. Gebruik een menstruatiecup

De menstruatiecup is een klein, flexibel cupje van meestal medische siliconen. Je brengt het in de vagina in, waarna het menstruatiebloed wordt opgevangen.

Een cup kan, afhankelijk van het product en je menstruatie, meerdere uren achter elkaar worden gedragen. Na het legen spoel je hem af en plaats je hem opnieuw. Aan het einde van de menstruatie wordt een menstruatiecup doorgaans uitgekookt om hem goed schoon te maken.

Het kan even duren voordat je gewend bent aan het inbrengen en verwijderen van een cup. Geef jezelf daarom de tijd om te ontdekken welke maat en vouwtechniek prettig zijn.

Een bijkomend voordeel is dat je niet elke maand een nieuwe voorraad tampons hoeft aan te schaffen. Een menstruatiecup kan bij goed onderhoud jarenlang meegaan.

3. Kies voor wasbaar maandverband

Gebruik je liever maandverband? Dan hoef je niet per se over te stappen op een menstruatiecup of tampon. Wasbaar maandverband is een herbruikbaar alternatief dat je na gebruik kunt wassen.

Wasbaar maandverband is meestal gemaakt van meerdere lagen absorberend materiaal en wordt met drukknoopjes rond het ondergoed bevestigd. Er bestaan verschillende formaten en absorptieniveaus, van dunne inleggers tot extra absorberend maandverband voor hevige menstruatiedagen.

Na gebruik spoel je het maandverband eventueel uit en was je het volgens de instructies van de fabrikant. Het vraagt iets meer werk dan wegwerpmaandverband, maar daar staat tegenover dat je het steeds opnieuw kunt gebruiken.

4. Denk aan een menstruatiedisc

Een minder bekend alternatief is de menstruatiedisc. Net als een menstruatiecup vangt een disc het menstruatiebloed inwendig op. Het verschil zit vooral in de vorm en de manier waarop het product wordt geplaatst.

Een menstruatiedisc kan interessant zijn als je een inwendig product prettig vindt, maar een cup minder goed bij je past. Sommige discs zijn bovendien geschikt om tijdens seks te dragen. Let daarbij wel goed op de gebruiksaanwijzing: een menstruatiedisc voorkomt geen zwangerschap en beschermt niet tegen seksueel overdraagbare aandoeningen.

5. Combineer verschillende producten

Duurzaam menstrueren betekent niet dat je één product moet kiezen en daar voortaan altijd aan vastzit. Juist een combinatie kan handig zijn.

Je kunt bijvoorbeeld menstruatieondergoed gebruiken op lichte dagen, een menstruatiecup tijdens een drukke werkdag en wasbaar maandverband wanneer je thuis bent. Ook kun je een herbruikbaar product combineren met een klein aantal wegwerpproducten voor situaties waarin dat praktischer is.

Het doel hoeft niet te zijn om van de ene op de andere dag volledig afvalvrij te menstrueren. Iedere wegwerpvariant die je kunt vervangen door een herbruikbaar alternatief, maakt al verschil.

6. Let ook op de verzorging

Een herbruikbaar menstruatieproduct is pas echt een duurzame keuze als je het goed onderhoudt en zo lang mogelijk gebruikt.

Volg daarom altijd de was- en onderhoudsinstructies van de fabrikant. Gebruik bijvoorbeeld niet zomaar wasverzachter voor menstruatieondergoed of wasbaar maandverband, omdat dit de werking van absorberende stoffen kan beïnvloeden.

Bewaar menstruatieproducten schoon en droog en vervang ze wanneer ze versleten zijn of niet meer goed functioneren. Bij een menstruatiecup of disc is het belangrijk om de hygiënevoorschriften zorgvuldig te volgen.

7. Kijk verder dan alleen het product

Ecologisch omgaan met menstruatie gaat niet alleen over wat je tijdens je menstruatie gebruikt. Je kunt ook letten op de manier waarop producten worden gemaakt en verpakt.

Kijk bijvoorbeeld naar de gebruikte materialen, de verpakking, de levensduur en de onderhoudsinstructies. Een product dat jarenlang meegaat, kan uiteindelijk een heel andere milieu-impact hebben dan een product dat je iedere maand opnieuw moet kopen.

Laat je ook niet uitsluitend leiden door mooie claims als “natuurlijk” of “duurzaam”. Kijk waar mogelijk naar concrete informatie over materialen en productie.

Duurzaam menstrueren zonder druk

Misschien wel het belangrijkste: er bestaat geen perfecte manier om ecologisch te menstrueren. Niet iedereen vindt een menstruatiecup prettig en niet iedereen heeft de mogelijkheid om menstruatieondergoed of wasbaar maandverband te wassen.

Duurzaamheid moet geen extra bron van stress worden. Kies daarom een oplossing die past bij jouw lichaam, leefstijl en omstandigheden. Misschien begin je met één herbruikbaar product en ontdek je daarna wat voor jou werkt.

Ecologisch menstrueren gaat uiteindelijk niet over perfectie, maar over bewuste keuzes. Door wegwerpproducten gedeeltelijk of volledig te vervangen door herbruikbare alternatieven, kun je de hoeveelheid afval verminderen en tegelijkertijd ontdekken welke manier van menstrueren het beste bij je past.