Duurzaam boodschappen doen hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. Je hoeft niet in één keer je hele eetpatroon om te gooien of alleen nog maar biologische producten te kopen. Met een paar eenvoudige keuzes kun je voedselverspilling verminderen, minder verpakkingen gebruiken en bewuster omgaan met wat je koopt.

Maar waar begin je? In dit artikel ontdek je hoe je duurzaam boodschappen kunt doen, waar je op kunt letten in de supermarkt en welke kleine veranderingen thuis al verschil maken.

Wat betekent duurzaam boodschappen doen?

Duurzaam boodschappen doen betekent dat je bij het kopen van eten en andere producten rekening houdt met de impact op het milieu en de manier waarop producten worden geproduceerd.

Daarbij kun je bijvoorbeeld letten op:

hoeveel voedsel je koopt;
hoeveel voedsel uiteindelijk wordt weggegooid;
de hoeveelheid verpakking;
de herkomst van producten;
het seizoen;
de productiewijze;
de hoeveelheid dierlijke producten;
en hoe vaak je naar de winkel of supermarkt rijdt.

Duurzaam boodschappen doen draait dus niet om één perfecte keuze. Het gaat vooral om bewustere keuzes maken die passen bij jouw situatie.

1. Maak eerst een boodschappenlijstje

Een van de eenvoudigste manieren om duurzamer boodschappen te doen is misschien wel: koop alleen wat je nodig hebt.

Zonder lijstje belanden er gemakkelijk extra producten in je winkelmandje. Soms gebruik je ze niet op tijd en verdwijnen ze uiteindelijk in de afvalbak.

Kijk daarom voordat je boodschappen gaat doen even in:

de koelkast;
de vriezer;
de voorraadkast.

Maak vervolgens een lijstje op basis van wat je al hebt.

Een handige gewoonte

Plan bijvoorbeeld een paar maaltijden vooruit. Je hoeft geen ingewikkeld weekmenu te maken. Vier of vijf hoofdmaaltijden bedenken kan al genoeg zijn.

Zo voorkom je dat je boodschappen doet voor een recept terwijl er thuis nog ingrediënten liggen die eerst op moeten.

2. Koop seizoensproducten

Aardbeien in de zomer, pompoen in de herfst en asperges in het voorjaar: producten uit het seizoen sluiten vaak goed aan bij het natuurlijke aanbod.

Maar let op: “seizoensgebonden” betekent niet automatisch dat een product altijd de kleinste klimaatimpact heeft. Herkomst, teeltmethode, opslag en transport kunnen ook een rol spelen.

Toch is het een leuke manier om meer te variëren met groenten en fruit.

Tip

Maak van het seizoen een inspiratiebron in plaats van steeds dezelfde groenten te kopen.

Vraag jezelf in de winkel:

Welke groenten en fruit zijn er nu volop verkrijgbaar?

Daar kun je vervolgens je maaltijden omheen bouwen.

3. Eet vaker plantaardig

Wat je eet heeft invloed op de milieubelasting van je boodschappen.

Een praktische manier om bewuster te eten is daarom om vaker plantaardige producten te kiezen.

Denk bijvoorbeeld aan:

linzen;
kikkererwten;
bonen;
noten;
volkoren granen;
groenten;
fruit;
plantaardige varianten van bepaalde producten.

Je hoeft daarvoor niet meteen volledig vegetarisch of veganistisch te eten.

Een simpele aanpak kan zijn:

één of twee dagen per week een maaltijd zonder vlees of vis.

Bevalt dat? Dan kun je verder experimenteren.

4. Kijk kritisch naar verpakkingen

Verpakkingen beschermen voedsel en kunnen voedselverspilling voorkomen. Minder verpakking is daarom niet altijd automatisch duurzamer.

Toch kun je vaak onnodige verpakkingen vermijden.

Neem bijvoorbeeld:

een herbruikbare boodschappentas;
een hervulbare drinkfles;
groente en fruit waarvoor geen extra verpakking nodig is;
producten in een verpakking die je goed kunt recyclen;
grotere verpakkingen wanneer je het product daadwerkelijk opmaakt.

Maar let op: koop geen grote verpakking alleen omdat er minder verpakkingsmateriaal per kilogram is als je de helft uiteindelijk weggooit.

Voedselverspilling voorkomen blijft belangrijk.

5. Neem je eigen boodschappentas mee

Dit is misschien wel de makkelijkste duurzame gewoonte.

Leg een paar herbruikbare tassen op een vaste plek, bijvoorbeeld:

bij de voordeur;
in je auto;
in je fietstas;
of in je rugzak.

Zo hoef je er niet iedere keer aan te denken.

Kleine gewoonte, weinig moeite, minder wegwerptassen.

6. Koop niet automatisch biologisch

Biologische producten kunnen voordelen hebben op het gebied van bepaalde landbouwpraktijken en dierenwelzijn, maar een biologisch keurmerk vertelt niet alles over de totale milieu-impact van een product.

Ook bij biologische producten spelen bijvoorbeeld transport, verpakking, voedselverspilling en productkeuze een rol.

Je hoeft dus niet te denken:

“Als ik duurzaam wil boodschappen doen, moet alles biologisch zijn.”

Kijk liever naar het hele plaatje.

7. Let op keurmerken

In de supermarkt kom je allerlei keurmerken tegen. Die kunnen helpen om producten met bepaalde duurzaamheids-, milieu- of sociale kenmerken te herkennen.

Voorbeelden zijn onder andere:

EU-biologisch;
Fairtrade;
MSC voor bepaalde wildgevangen vis;
ASC voor bepaalde gekweekte vis;
Rainforest Alliance.

Een keurmerk heeft echter altijd betrekking op specifieke criteria. Het ene keurmerk zegt bijvoorbeeld iets over biologische productie, terwijl een ander keurmerk betrekking heeft op visserij of arbeidsomstandigheden.

Kijk dus wat een keurmerk daadwerkelijk betekent voordat je er conclusies aan verbindt.

8. Koop vaker lokaal, maar kijk verder dan alleen afstand

“Lokaal” klinkt automatisch duurzaam, maar de werkelijkheid is iets ingewikkelder.

Een product dat dichtbij wordt geproduceerd is niet per definitie milieuvriendelijker dan een product uit een ander land. Ook de productiemethode, het seizoen, transport en opslag kunnen invloed hebben.

Toch kan lokaal kopen andere voordelen hebben, zoals een kortere keten of directe ondersteuning van lokale producenten.

Bezoek bijvoorbeeld eens een:

boerderijwinkel;
lokale markt;
groentekraam;
voedselcoöperatie.

En vraag waar een product vandaan komt en hoe het is geproduceerd.

9. Kijk eerst in je eigen voorraadkast

Een verrassend groot deel van duurzaam boodschappen doen begint voordat je naar de supermarkt gaat.

Heb je nog:

rijst?
pasta?
aardappelen?
linzen?
tomaten uit blik?
kruiden?
diepvriesgroenten?
brood in de vriezer?

Maak daar eerst iets mee.

De “eerst opmaken”-regel

Kies iedere week een paar producten die binnenkort op moeten.

Bijvoorbeeld:

halve courgette + restje rijst + kikkererwten = snelle groenteschotel.

Je hoeft niet altijd een recept exact te volgen. Restjes combineren is juist een goede manier om creatief te koken.

10. Let op houdbaarheidsdata

Een datum op een verpakking betekent niet altijd dat voedsel direct daarna moet worden weggegooid.

Bij producten met “te gebruiken tot” (TGT) gaat het om voedselveiligheid. Volg bij deze producten de aanwijzingen op de verpakking.

Bij “ten minste houdbaar tot” (THT) gaat het om de kwaliteit. Bij sommige producten kan het product na die datum nog goed zijn als het correct is bewaard. Kijk, ruik en beoordeel het product volgens de geldende voedselveiligheidsadviezen.

Zo voorkom je dat je eten weggooit dat nog gebruikt kan worden.

11. Koop minder vlees en meer plantaardige producten

Voor veel huishoudens is de keuze tussen verschillende voedingsmiddelen een belangrijk onderdeel van duurzaam eten.

Je kunt bijvoorbeeld experimenteren met:

Maandag: linzencurry
Dinsdag: pasta met groenten
Woensdag: aardappelen met groenten en een kleine portie vlees
Donderdag: chili met bonen
Vrijdag: vis
Weekend: flexibel

Het doel hoeft niet perfectie te zijn.

Een maaltijd waarin vlees ontbreekt, is nog steeds een volwaardige maaltijd.

12. Verspil zo weinig mogelijk

Duurzaam boodschappen doen houdt niet op bij de kassa.

De grootste winst kan verloren gaan wanneer je voedsel koopt en het vervolgens niet opeet.

Gebruik daarom:

Je koelkast slim

Zet producten die het eerst op moeten op een zichtbare plek.

Je vriezer

Brood, sommige groenten, maaltijden en andere geschikte producten kun je invriezen.

Je restjes

Bewaar restjes in een afgesloten bakje en plan een “restjesdag”.

Je creativiteit

Een slap geworden wortel kan bijvoorbeeld nog prima in soep of een stoofgerecht.

Een simpele duurzame boodschappenchecklist

Wil je het makkelijk houden? Stel jezelf tijdens het boodschappen doen deze zeven vragen:

1. Heb ik dit echt nodig?
2. Heb ik thuis nog iets dat eerst op moet?
3. Is dit product in het seizoen?
4. Kan ik kiezen voor minder verpakking?
5. Kan ik vaker voor plantaardig kiezen?
6. Wat zegt het keurmerk daadwerkelijk?
7. Ga ik dit product ook echt opmaken?

Je hoeft niet iedere keer op alle zeven vragen “ja” te kunnen antwoorden.

Duurzaam boodschappen doen met een klein budget

Duurzaam eten wordt soms gezien als iets dat alleen mogelijk is wanneer je veel geld uitgeeft. Dat hoeft niet.

Een aantal budgetvriendelijke keuzes zijn juist heel praktisch:

koop seizoensgroenten;
plan je maaltijden;
kook grotere hoeveelheden;
vries porties in;
gebruik peulvruchten;
gebruik producten uit je voorraadkast;
koop diepvriesgroenten als dat voor jou handig is;
voorkom impulsaankopen;
gooi zo weinig mogelijk eten weg.

Minder verspillen betekent bovendien dat je meer haalt uit wat je al hebt gekocht.

Duurzaam boodschappen doen: je hoeft niet perfect te zijn

Misschien is dat wel de belangrijkste boodschap.

Je hoeft niet iedere verpakking te analyseren, alle producten biologisch te kopen en iedere maaltijd zelf te bereiden.

Begin klein.

Neem een herbruikbare tas mee.
Plan een paar maaltijden.
Maak je voorraadkast leeg.
Eet wat vaker plantaardig.
Koop wat je daadwerkelijk gebruikt.
Verspil zo weinig mogelijk.

Als een gewoonte makkelijk vol te houden is, wordt de kans groter dat je hem blijft doen.

Conclusie: wat is de duurzaamste boodschap?

Duurzaam boodschappen doen begint niet met perfectie, maar met bewust kiezen.

Kijk niet alleen naar het product zelf, maar naar het hele plaatje: wat koop je, hoeveel koop je, hoe is het geproduceerd, hoeveel verpakking zit eromheen en eet je het uiteindelijk ook op?

Door kleine keuzes te combineren kun je jouw boodschappen stap voor stap bewuster maken.

En misschien is dat precies waar duurzaam leven om draait:

Kleine keuzes. Groot verschil.

Veelgestelde vragen over duurzaam boodschappen doen

Wat is de meest duurzame manier om boodschappen te doen?

Er is niet één boodschappenstrategie die voor iedere situatie de meest duurzame is. Je kunt je impact onder andere beperken door voedselverspilling te voorkomen, vaker plantaardig te kiezen, bewust om te gaan met verpakkingen en te letten op herkomst en productiemethode.

Is biologisch altijd duurzamer?

Niet per definitie. Biologische productie heeft specifieke voordelen en eisen, maar de totale milieu-impact van een product hangt van meerdere factoren af.

Is lokaal eten altijd duurzamer?

Nee. Naast transportafstand spelen bijvoorbeeld productiemethode, seizoen en opslag een rol.

Hoe kan ik duurzaam boodschappen doen zonder meer geld uit te geven?

Plan je maaltijden, koop gericht, gebruik wat je al hebt, kies regelmatig voor peulvruchten en seizoensproducten en voorkom voedselverspilling.

Hoe begin ik met duurzaam boodschappen doen?

Begin met één gewoonte. Bijvoorbeeld: maak iedere week eerst je koelkast en voorraadkast leeg voordat je nieuwe producten koopt. Voeg daarna stap voor stap andere gewoontes toe.

links:

Duurzaam boodschappen doen: 12 simpele tips