Vis eten en duurzaamheid: het lijkt soms een onmogelijke combinatie. Aan de ene kant is vis een voedzame bron van eiwitten en past het binnen een gezond voedingspatroon. Aan de andere kant heeft visserij invloed op de oceanen, visbestanden en ecosystemen.
Dus: kan ik vis eten zonder de planeet te schaden?
Het eerlijke antwoord is: helemaal zonder impact eten bestaat eigenlijk niet. Maar je kunt wél keuzes maken waarmee je jouw impact aanzienlijk beperkt. In dit artikel lees je waar je op kunt letten bij het kopen van vis, wat keurmerken betekenen en welke keuzes duurzamer zijn.
Waarom heeft vis eten impact op het milieu?
De zee lijkt eindeloos, maar dat betekent niet dat er onbeperkt vis beschikbaar is. Visserij kan verschillende gevolgen hebben voor het milieu.
De belangrijkste aandachtspunten zijn onder andere:
- overbevissing: wanneer er meer vis wordt gevangen dan een populatie kan herstellen;
- bijvangst: andere dieren worden tijdens het vissen onbedoeld gevangen;
- schade aan ecosystemen: bepaalde vismethoden kunnen invloed hebben op de zeebodem en andere onderdelen van het ecosysteem;
- kweekvis: ook aquacultuur heeft milieueffecten, bijvoorbeeld afhankelijk van soort, voer, locatie en productiemethode.
Het Voedingscentrum noemt overbevissing, ongewenste bijvangst en aantasting van zeebodems als belangrijke milieuproblemen bij visserij. Ook kweekvis heeft volgens het Voedingscentrum milieubelasting. (Voedingscentrum)
Dat betekent niet dat iedere vis automatisch een slechte keuze is. De soort, herkomst én manier waarop de vis is gevangen of gekweekt maken verschil.
Is alle vis even belastend?
Nee. Dat is misschien wel het belangrijkste om te onthouden.
Het is verleidelijk om te vragen: “Welke vis is duurzaam?” Maar zo eenvoudig ligt het niet. Een bepaalde vissoort kan namelijk op verschillende manieren worden gevangen of gekweekt.
Ook het MSC benadrukt dat duurzaamheid niet alleen afhankelijk is van de vissoort, maar onder andere van waar de vis vandaan komt, hoe hij is gevangen en hoe de visserij wordt beheerd. (Danmark)
Kijk daarom niet alleen naar de naam van de vis op de verpakking.
MSC en ASC: wat betekenen die keurmerken?
🐟 MSC voor wildgevangen vis
Het MSC-keurmerk staat voor Marine Stewardship Council en is bedoeld voor wildgevangen vis.
Een visserij die MSC-gecertificeerd wil worden, wordt beoordeeld aan de hand van criteria rond onder andere:
- gezonde visbestanden;
- de impact van de visserij op het ecosysteem;
- effectief beheer van de visserij.
De beoordeling wordt uitgevoerd door een onafhankelijke certificeringsorganisatie. (Danmark)
Zie je dus een blauw MSC-logo op een verpakking? Dan gaat het om vis afkomstig uit een gecertificeerde visserij. Het is wel belangrijk om te beseffen dat MSC-certificering betrekking heeft op een specifieke gecertificeerde visserij en niet automatisch op iedere vis van die soort. (Danmark)
🌱 ASC voor kweekvis
Bij gekweekte vis kun je onder andere letten op het ASC-keurmerk (Aquaculture Stewardship Council). Het Voedingscentrum noemt MSC voor wilde vis en ASC voor kweekvis als topkeurmerken voor duurzame vis. (Voedingscentrum)
Hoe kies je duurzamere vis?
Een paar eenvoudige stappen kunnen al helpen.
1. Kijk naar het keurmerk
Controleer bij vis uit de supermarkt of viswinkel of er een MSC- of ASC-keurmerk aanwezig is.
2. Kijk naar de VISwijzer
De VISwijzer kan aanvullende informatie geven over verschillende vissoorten en herkomsten. Het Voedingscentrum verwijst hier ook naar als hulpmiddel bij het kiezen van duurzame vis. (Voedingscentrum)
3. Kijk naar de herkomst
Op de verpakking staat informatie over de productiemethode en herkomst. Bij wilde vis wordt bijvoorbeeld het vangstgebied vermeld; bij kweekvis staat vermeld dat het om aquacultuur gaat. Ook het gebruikte vistuig kan op het etiket staan. (Voedingscentrum)
4. Eet niet automatisch méér vis omdat het een duurzame keuze is
Duurzaamheid gaat niet alleen over welke vis je koopt, maar ook over hoeveel je eet.
Het huidige advies van het Voedingscentrum is 100 gram duurzame vis per week, bij voorkeur vette vis zoals zalm, forel of haring. (Voedingscentrum)
En hoe zit het met zalm?
Zalm is een goed voorbeeld van waarom het belangrijk is om verder te kijken dan alleen de vissoort.
Er is namelijk verschil tussen bijvoorbeeld wilde zalm en gekweekte zalm, maar ook tussen herkomsten en productiemethoden.
Daarom is de vraag “Is zalm duurzaam?” eigenlijk te algemeen.
Een betere vraag is:
Waar komt deze zalm vandaan, hoe is hij geproduceerd en welk keurmerk draagt hij?
Dat principe kun je eigenlijk op vrijwel alle vis toepassen.
Is helemaal geen vis eten beter voor de planeet?
Minder vis eten betekent natuurlijk dat je minder bijdraagt aan de milieubelasting van de vis die je anders zou hebben gekocht. Maar het vergelijken van voedingsmiddelen is ingewikkelder dan één product simpelweg als “goed” of “slecht” bestempelen.
Ook wat je in plaats van vis eet, heeft namelijk een milieu-impact.
Het Voedingscentrum adviseert daarom onder andere om meer plantaardig te eten en noemt peulvruchten en noten als belangrijke plantaardige voedingsmiddelen. (Voedingscentrum)
Je kunt dus prima afwisselen: soms vis, soms peulvruchten, noten of andere plantaardige eiwitbronnen.
7 praktische tips om duurzamer vis te eten
Wil je vandaag al een kleine stap zetten? Gebruik dan deze checklist:
✔ Kies duurzame vis
Let op MSC of ASC en raadpleeg eventueel de VISwijzer.
✔ Kijk naar de herkomst
Lees het etiket en kijk waar en hoe de vis is geproduceerd.
✔ Varieer
Eet niet steeds dezelfde vissoort.
✔ Let op de hoeveelheid
Meer vis eten is niet automatisch duurzamer.
✔ Probeer ook plantaardige eiwitbronnen
Denk aan linzen, kikkererwten, bonen en noten.
✔ Verspil geen vis
Koop wat je nodig hebt en bewaar restjes goed.
✔ Laat je niet alleen leiden door de vissoort
De vangstmethode, herkomst en certificering kunnen minstens zo belangrijk zijn.
Kan ik vis eten zonder de planeet te schaden? Het korte antwoord
Niet helemaal. Iedere vorm van voedselproductie heeft impact op het milieu. Maar dat betekent niet dat je vis volledig moet vermijden als je graag vis eet.
Door minder en bewuster vis te eten, te letten op herkomst en productiemethode en te kiezen voor betrouwbare keurmerken zoals MSC en ASC, kun je je keuzes duurzamer maken. Het Voedingscentrum adviseert momenteel 100 gram duurzame vis per week en verwijst daarbij naar MSC, ASC en de VISwijzer. (Voedingscentrum)
Misschien is dat uiteindelijk ook de belangrijkste gedachte achter duurzaam eten:
Niet perfect eten, maar bewustere keuzes maken.
Een kleine keuze in de supermarkt lijkt misschien onbelangrijk. Maar als veel mensen vaker stilstaan bij wat ze kopen, waar het vandaan komt en hoe het is geproduceerd, kunnen die keuzes samen verschil maken.
Veelgestelde vragen over duurzame vis
Welke vis is het meest duurzaam?
Er is niet één vissoort die je in alle situaties als “de meest duurzame” kunt aanwijzen. De duurzaamheid hangt onder andere af van herkomst, vangstmethode, productiemethode en beheer van de visserij. (Danmark)
Is MSC-vis duurzaam?
MSC-certificering betekent dat de betreffende visserij is beoordeeld tegen de MSC-standaard voor milieuduurzame visserij. De beoordeling kijkt onder meer naar visbestanden, impact op het ecosysteem en beheer. (Danmark)
Is kweekvis duurzamer dan wilde vis?
Dat kun je niet algemeen zeggen. Wilde visserij en aquacultuur hebben verschillende milieueffecten. Kijk daarom naar de specifieke vis, herkomst, productiemethode en eventuele certificering.
Hoe vaak kan ik vis eten?
Het Voedingscentrum adviseert 100 gram duurzame vis per week, bij voorkeur vette vis. (Voedingscentrum)
Kan ik beter helemaal geen vis eten?
Dat is een persoonlijke keuze. Wie geen vis wil eten, kan vis vervangen door andere voedingsmiddelen. Het Voedingscentrum noemt onder meer plantaardige eiwitbronnen zoals peulvruchten en noten. (Voedingscentrum)
Links:
Geef een reactie